SSD không nhận: 3 nhóm lỗi thường gặp và việc nên làm ngay để giữ dữ liệu

Đăng vào bởi manhcuongvn

Trả lời nhanh: SSD không nhận thường do 1 trong 3 nhóm lỗi: lỗi chip điều khiển hoặc firmware (ổ hiện sai tên, sai dung lượng hoặc mất hẳn), lỗi nguồn trên mạch (thường sau sự cố điện, sạc lỗi), hoặc hỏng chip nhớ NAND. Trước hết anh chị kiểm tra dây, cổng, khe M.2 và xem trong BIOS, mỗi việc làm một lần. Nếu SSD vẫn không nhận hoặc nhận sai, đừng cập nhật firmware, đừng bấm “Initialize disk”, đừng format. Dữ liệu trên SSD lỗi kiểu này cần máy chuyên dụng mới đọc được, và còn tuỳ dòng chip điều khiển.

“Sáng bật máy lên thì báo không tìm thấy ổ khởi động.” Đó là câu bên mình nghe nhiều nhất với SSD laptop. Khác HDD hay có tiếng kêu báo trước, SSD thường hỏng đột ngột: hôm qua còn chạy bình thường, hôm nay máy không thấy ổ đâu. Anh chị lo nhất là dữ liệu bên trong. Bài này nói rõ SSD không nhận là do đâu, việc nào nên làm, việc nào không nên làm để giữ cơ hội lấy dữ liệu.

Kiểm tra nhanh trước: có đúng là SSD hỏng không

Một số trường hợp “không nhận” không phải do SSD. Làm lần lượt, mỗi việc một lần:

  • Vào BIOS/UEFI xem có thấy tên SSD không. Thấy tên đúng thì phần cứng vẫn nhận, lỗi có thể nằm ở Windows hoặc phân vùng.
  • SSD SATA 2.5″: đổi dây SATA, đổi cổng trên bo mạch chủ.
  • SSD M.2 trên máy bàn: kiểm tra khe M.2 đúng chuẩn (SATA hay NVMe), ốc giữ đã vặn đúng chưa.
  • Có thể cắm thử SSD sang một máy khác một lần. Đừng cắm đi cắm lại nhiều lần. SSD đang lỗi nguồn hoặc lỗi chip điều khiển, mỗi lần cấp điện thêm đều có thể làm tình trạng nặng hơn.

3 nhóm lỗi khiến SSD không nhận

1. Lỗi chip điều khiển hoặc firmware

Chip điều khiển (controller) là “bộ não” của SSD, quản lý toàn bộ việc ghi dữ liệu lên các chip nhớ. Khi firmware hoặc bảng quản lý bên trong bị lỗi, SSD có thể:

  • mất hẳn khỏi BIOS;
  • hiện một cái tên lạ thay cho tên ổ thật, ví dụ một số SSD dùng chip Phison bị lỗi sẽ hiện SATAFIRM S11;
  • báo dung lượng rất nhỏ (vài MB, 0 byte), hoặc nhận nhưng không mở được.

Đây là nhóm lỗi hay gặp nhất ở lab. Dữ liệu thường vẫn nằm trên chip nhớ, nhưng máy tính thường không còn cách nào đọc ra được.

2. Lỗi nguồn trên mạch

Hay gặp sau sự cố điện, dùng sạc không đúng, máy bị vào nước hoặc cắm nóng. Linh kiện cấp nguồn trên SSD bị chập hoặc cháy, SSD không lên, có khi nóng bất thường khi cắm. Đừng tiếp tục cấp điện cho SSD đang nóng hoặc có mùi khét.

3. Hỏng chip nhớ NAND

Chip nhớ bị mòn hoặc hỏng làm SSD chậm dần, treo, rồi khoá về chế độ chỉ đọc hoặc mất hẳn. Đây là trường hợp khó nhất. Khả năng lấy dữ liệu phụ thuộc chip nhớ còn đọc được đến đâu.

Những việc KHÔNG nên làm khi SSD không nhận

  • Không cập nhật firmware cho SSD đang lỗi. Cập nhật có thể xoá bảng quản lý dữ liệu bên trong.
  • Không bấm “Initialize disk” khi Disk Management hỏi. Bước này ghi một bảng phân vùng mới lên ổ.
  • Không format, không cài lại Windows lên SSD đó.
  • Không dùng lệnh xoá an toàn (Secure Erase), không “reset” SSD bằng phần mềm của hãng. Các lệnh này xoá sạch dữ liệu.
  • Không chạy phần mềm cứu dữ liệu quét đi quét lại. SSD đang lỗi chip điều khiển thì phần mềm thường không thấy gì, và mỗi lần chạy lại thêm một lần cấp điện cho ổ.

Nếu SSD vẫn nhận nhưng file bị xoá hoặc ổ bị format, đó là tình huống khác: lệnh TRIM có thể đã dọn dữ liệu. Bên mình đã viết riêng một bài: SSD bị xoá, bị format còn cứu được không?

Ở lab, SSD không nhận được xử lý thế nào

Kỹ thuật viên kiểm tra nguồn trên mạch trước. Mạch nguồn ổn thì xác định dòng chip điều khiển, rồi dùng máy chuyên dụng đưa SSD vào chế độ kỹ thuật của nhà sản xuất để đọc dữ liệu. Với lỗi nguồn, linh kiện hỏng được xử lý trước rồi mới đọc. Cách làm khác nhau theo từng dòng chip điều khiển, có dòng đọc được, có dòng rất hạn chế. Vì vậy bên mình luôn kiểm tra rồi mới báo khả năng và chi phí, không hứa trước.

SSD có mã hoá (BitLocker, hoặc mã hoá sẵn của máy) thì sau khi đọc được dữ liệu, anh chị cần có mật khẩu hoặc khoá khôi phục để mở. Hãy tìm sẵn khoá khôi phục BitLocker trong tài khoản Microsoft trước khi mang ổ đến.

Hỏi đáp

SSD không nhận trong BIOS có lấy lại dữ liệu được không?

Nhiều trường hợp dữ liệu vẫn còn trên chip nhớ, nhưng phải dùng máy chuyên dụng đọc theo dòng chip điều khiển. Khả năng cụ thể chỉ biết được sau khi kiểm tra.

SSD hiện tên SATAFIRM S11 là lỗi gì?

Đây là dấu hiệu SSD dùng chip Phison bị lỗi firmware, ổ rơi vào chế độ an toàn. Không cập nhật firmware và không format; dữ liệu cần được đọc bằng máy chuyên dụng.

Cắm SSD sang máy khác thử có sao không?

Thử một lần để loại trừ lỗi máy là được. Không nên cắm đi cắm lại nhiều lần, nhất là khi SSD nóng bất thường.

Có nên chạy phần mềm cứu dữ liệu với SSD không nhận?

Không. SSD không nhận hoặc nhận sai dung lượng thì phần mềm không đọc được dữ liệu thật. Chạy nhiều lần chỉ làm ổ phải hoạt động thêm khi đang lỗi.

SSD của anh chị không nhận, dữ liệu quan trọng?

Tắt máy, tháo SSD hoặc mang cả máy đến Cứu Dữ Liệu Bách Khoa (BK Recover). Hơn 19 năm làm cứu dữ liệu, bên mình kiểm tra trước, báo rõ lỗi và chi phí, anh chị đồng ý mới làm. Không đặt cọc.

  • Hotline: 1900 636 196 · Zalo: 0817 579 555
  • Cơ sở 1: 29 ngõ 40 Tạ Quang Bửu, Bách Khoa, Hà Nội
  • Cơ sở 2: 87 Trần Thái Tông, Cầu Giấy, Hà Nội

Xem thêm: Dịch vụ cứu dữ liệu SSD · Bảng giá cứu dữ liệu